2018 – Açık Alan Derneği, İstanbul’da, derin yoksulluk yaşayan çocukların okul devamsızlığını önlemek ve çocukların eğitimde kalmalarını desteklemek amacıyla Çimenev Bilim ve Sanat Merkezi’nde dört yıl boyunca okul devamsızlığı yüksek ve okul terki riski bulunan çocuklara ve çocukların annelerine yönelik çeşitli eğitimler ve psikososyal destekler verdi. Çimenev, gönüllüler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle onlarca çocuk, genç ve kadının sanat, drama, müzik, kodlama, insan hakları ve çocuk hakları gibi çeşitli atölyelere katılmasını sağladı.
2020 – COVID-19 salgınıyla birlikte günlük ve güvencesiz işlerde çalışan binlerce kişi bir anda gelir kaybı yaşadı. Seyyar satıcılar, kağıt toplayıcıları, temizlik işçileri, inşaat işçileri, ev emekçileri ve tekstil atölyesi çalışanları için salgın yalnızca bir sağlık krizi değil, aynı zamanda barınma, beslenme ve temel ihtiyaçlara erişim krizine dönüştü. Ailelerden gelen gıda, kira, bebek maması ve temel ihtiyaç çağrıları üzerine dernek çalışanları karantina döneminde 18 Mart 2020’de Derin Yoksulluk Ağı’nı kurdu. Ağ, pandemi döneminde Türkiye’de kurulan ilk dayanışma ağlarından biri oldu. Derin Yoksulluk Ağı, klasik yardım modellerinden farklı olarak destekçilerle ihtiyaç sahibi aileleri doğrudan eşleştirdi. Destekçiler, karantina döneminde sanal marketler üzerinden ailelerin evlerine gıda ve temel ihtiyaç ürünleri gönderdi. Kısa sürede İstanbul’un 32 ilçesinde, 160 mahallede yaklaşık 3.000 kişiye ulaşıldı.
BUGÜN Derin Yoksulluk Ağı, gönüllüler, destekçiler, akademisyenler, yerel yönetimler, kamu kurumları çalışanları ve yoksulluk yaşayan kişilerin katılımıyla büyüyen bir dayanışma ve araştırma ağıdır. Derin Yoksulluk Ağı, derin yoksulluğu geçici bir kriz olarak değil, temel hakların sistematik biçimde ihlal edildiği çok boyutlu bir insan hakları ihlali olarak tanımlar. Derin Yoksulluk Ağı, ev ziyaretleri ve sürekli saha çalışmaları aracılığıyla derin yoksulluk yaşayan hanelerin temel ihtiyaçlarını destekler. Sahadan elde ettiği veriyi ve deneyimi yoksulluğun boyutlarını belgelemek, hak temelli sosyal politika önerileri geliştirmek, bütüncül ve önleyici politikaların hayata geçirilmesi için kamu kurumları ve yerel yönetimlerle paylaşır.
İlkelerimiz
Derin Yoksulluk Ağı; yoksulluğu çok boyutlu bir çerçevede, kişilerin temel hak ve ihtiyaçlarına erişimlerinin kısıtlanmasının yanında ekonomik, sosyal, politik ve kültürel haklarına ulaşımlarının da engellendiği bir olgu olarak ele alır. Bu doğrultuda DYA aşağıdaki ilkelerle hareket eder;
1. Hak Temellilik İlkesi: Derin yoksulluk bütünüyle bir eşitsizlik ve insan hakları meselesidir. Bu nedenle DYA yoksullukla mücadele eden kişilere yönelik sosyal destek çalışmalarının hak temelli bir zeminde gerçekleşmesi gerektiğini vurgular. “İyilik” ve “yardımlaşma” gibi hiyerarşi temelli kavramların yerine “dayanışma” ve “insan haklarına erişim” kavramlarının temel olması gerektiğini savunur.
2. Dayanışma İlkesi: Derin Yoksulluk Ağı dayanışmanın gücüne inanır. Yoksulluk koşulları altında yaşayan kişilerin temel hak ve ihtiyaçlarına erişimlerine ve kişilerin güçlenme süreçlerine destek olmak amacıyla, destekçiler ve derin yoksullukla mücadele eden insanlar arasında köprü olmayı hedefler.
3. Sürdürülebilirlik İlkesi: “Derin yoksulluk”; uzun süreli gelir yoksulluğu, temel hak ve ihtiyaçlara erişimin yoksunluğu ve sosyal dışlanma unsurlarının bir araya geldiği bir haldir. Bu koşullar içinde kişilerin öngörülebilir gelecekte haklarına erişimi ciddi derecede risk altındadır ve derin yoksulluk nesilden nesile aktarılarak sürer. DYA yoksullukla mücadelenin kişilerin yoksulluk döngüsünün içinden çıkmaları için oluşturulacak sürdürülebilir politika değişimleriyle mümkün olabileceğini savunur.
4. Acil Müdahale İlkesi: Yoksulluk koşulları; kişilerin yeterli besine, içme suyuna, temel hijyen ve güvenlik koşullarına, eğitime, psikososyal ihtiyaçlara erişimini engellemesi sebebiyle en temel haklardan olan yaşam ve gelişim haklarını ihlal eder. Bu durum, kişilerin fiziksel ve duygusal iyi olma haline zarar verir, özellikle çocukların gelişimlerinde geri döndürülemez hasarlara yol açar. Bu sebeple Derin Yoksulluk Ağı sürdürülebilir politika değişimlerinin yanında, yerel yönetimlerin ve merkezi yönetim organlarının yoksulluk koşulları altında yaşayan kişilerin temel hak ve ihtiyaçlarına erişimlerini acil olarak sağlaması gerekliliğini vurgular.
5. İnsan Onurunun Korunması İlkesi: Sosyal desteklerin kişilere ulaştırılmasında ve kamuya yaygınlaştırılmasında kişilerin hak, özgürlük ve onurunun gözetilmesi gerektiği düşüncesiyle hareket eder. Kişilerin yoksullukla mücadelesinin herhangi bir çıkar amacıyla nesneleştirilmesine karşı çıkar.
6. Katılım İlkesi: Derin Yoksulluk Ağı; yoksullukla mücadelenin yerel ve merkezi yönetim düzeyinde, yoksulluğun çok boyutlu yapısı içinde ele alınarak, yoksulluğu doğrudan deneyimleyen kişilerin öznesi olduğu sürdürülebilir politika değişimleriyle gerçekleşebileceğini savunur. Yoksulluk koşullarını doğrudan deneyimleyen ve bu politikalardan doğrudan etkilenecek pozisyonda olan kişilerin ve bu alanda çalışan STK’ların politika yapım süreçlerine dahil olmaları gerektiğine inanır.
7. Açık Alan İlkesi: DYA gönüllüler, destekçiler, çalışanlar ve yoksullukla mücadele eden kişilerden oluşur. Bu bileşenlerden gelecek fikirler DYA işleyişinde yer bulur8. Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik İlkesi: DYA faaliyetlerinde ve bütçe kullanımında hesap verilebilir ve şeffaf olmayı hedefler.
Ekip Üyeleri
YÖNETİM KURULU
Melek BAHAT/ Yönetim Kurulu Başkanı
Hülya KURT / Asil Üye
Elif GÖÇMEN / Asil Üye
Mine Güliz BAYKAL / Asil Üye
Özgür Sevgi GÖKTAŞ / Sayman
DERNEK EKİBİ
Hacer FOGGO / Kurucu – Danışman
Özlem YALÇINKATA / Kaynak ve Proje Geliştirme
Önder UÇAR / Araştırma ve Savunu Koordinatörü
Nursel AKGÜL / Stajyer
Mehtap İŞTİ / Stajyer